Δ. Μπερτζελέτος: Τα κραμβοειδή να τα αγαπάμε

Τα κραμβοειδή να τα αγαπάμε

 

Το ζωντανό πράσινο χρώμα των κραμβοειδών αποτελεί τη μεγαλύτερη εγγύηση υψηλής περιεκτικότητάς σε ποικιλία βιοδραστικών μορίων με αντιφλεγμονώδεις και αντιοξειδωτικές δράσεις. Τα κραμβοειδή είναι γνωστά & για τις αντικαρκινικές τους ιδιότητες, προσφάτως και για τη μείωση της χοληστερίνης που μπορούν να επιφέρουν..

ΚΡΑΜΒΟΕΙΔΗ:

 Κραμβοειδή ή σταυρανθή είναι λαχανικά όπως μπρόκολο, κουνουπίδι, λάχανο, λαχανάκια Βρυξελλών, ρόκα, ραπανάκι. Στα 100γρ προσφέρουν 30-45 θερμίδες. Είναι λαχανικά πλούσια σε β-καρότινη, σε βιταμίνη C, σε μαγνήσιο, σε ασβέστιο.

ΕΠΙΠΡΟΣΘΕΤΑ

Τα κραμβοειδή είναι πλούσια και σε ορισμένα φυτοχημικά συστατικά που είναι εξαίσια για τη θωράκιση του οργανισμού από ασθένειες, βοηθώντας το ανοσοποιητικό μας σύστημα.  Ιδιαίτερα στο μπρόκολο, που έχει μελετηθεί περισσότερο είναι η αλήθεια, βρίσκουμε εξαιρετικά συστατικά όπως τη χολίνη (σημαντική για τη μνήμη και την καλή εγκεφαλική λειτουργία), τη γλουταθειόνη (μια αντιγηραντική ουσία, προστατεύει από οξειδωτικό και αζωτικό στρες). Επίσης, το μπρόκολο, αλλά και το κουνουπίδι, περιέχουν τις περίφημες γλυκοσινολάτες (θειούχες ενώσεις), οι οποίες απελευθερώνονται με το μάσημα και συμμετέχουν ενεργά στην αποτοξίνωση του οργανισμού.

ΙΝΔΟΛΗ-3-ΚΑΡΒΙΝΟΛΗ: αποτελεί ουσία που τη βρίσκουμε σε υψηλή περιεκτικότητα στο μπρόκολο, η οποία συμβάλλει στην ελάττωση της χοληστερίνης, δρώντας έναντι ενός «μεταφορέα» της χοληστερόλης στους ιστούς (απο-λιποπρωτεΐνη Β). Επίσης, η εν λόγω ουσία επιδρά θετικά έναντι της πρόληψης και θεραπείας του καρκίνου του προστάτη. 

ΜΑΓΕΙΡΙΚΗ;

Μην τα πολυβράσετε, προτιμήστε τα τραγανά, τότε περιέχουν περισσότερες από τις θρεπτικές τους ουσίες. Μερικά από τα κραμβοειδή μπορείτε να τα καταναλώσετε και ωμα (αν το επιτρέπει το στομάχι σας). Επίσης, το γρήγορο μαγείρεμα δεν ευνοεί τη δύσοσμη αναδυόμενη μυρωδιά του θείου που περιέχουν. Ιδιαίτερα όσοι έχετε μικρά παιδιά, καταναλωτές που προδιατίθενται περισσότερο από τις μυρωδιές και τις όψεις της τροφής, βράστε μαζί και λίγες φέτες λεμόνι ή τοποθετήστε ξύδι στο άνω μέρος της κατσαρόλας (καπάκι).

ΠΟΣΟΤΗΤΑ;

Φαίνεται ότι πάνω 3-4 φλυτζ/ εβδομάδα προσφέρουν τα οφέλη που προαναφέραμε.

Τώρα είναι η εποχή τους, πλησιάζει και η μέρα των ερωτευμένων, οπότε ..«αγαπάμε κραμβοειδή»!

 ΔΗΜΗΤΡΗΣ Π. ΜΠΕΡΤΖΕΛΕΤΟΣ

Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc, Med

Μέλος Ομάδας Ειδικών Αθλητικής Διατροφής

Μέλος Ομάδας Ειδικών Δημόσιας Υγείας

Γρηγορίου Ε’ 29, Τρίπολη

τηλ: 2710 232364

e-mail: bertzeletos@gmail.com

site: www.bertzeletos.gr

blog:nutripolitics.blogspot.gr

«φτώχεια, καλή καρδιά μα και γκρίνια», η ελληνική ..διαιτολογία, αυτοκριτικά

«φτώχεια, καλή καρδιά μα και γκρίνια», η ελληνική ..διαιτολογία, αυτοκριτικά

Η «ΦΤΩΧΕΙΑ»

Η μελέτη των 7 χωρών (1960), μία από τις πρώτες μεγάλες επιδημιολογικές μελέτες που εξέταζε ζητήματα διατροφής και τρόπου ζωής, είναι πολύ γνωστή στον επιστημονικό κόσμο και έκανε θετικά γνωστή και την Ελλάδα. Μια μελέτη που έφερε στο προσκήνιο την έννοια μεσογειακή διατροφή και την ελληνική της εκδοχή.

Και ενώ αυτό το είχαμε, τώρα δεν το έχουμε.. Κομπάζω όταν διαιτολόγοι, ιατροί, ρεπορτάζ υγείας της Κεντρικής Ευρώπης αναφέρονται στην ισορροπημένη και μεσογειακή διατροφή που ..δίδαξε ο ελληνικός πληθυσμός. Και κομπάζω περισσότερο όταν ύστερα αναφέρονται σε δείκτες υγείας όπως η παχυσαρκία, όπου βρισκόμαστε μόνιμα στις πρώτες θέσεις. Ασύμμετρο πλέον. Η φτώχεια μας υλική, πλέον, αλλά και πνευματική μάς άφησε και μάς αφήνει πίσω. 

Μάλιστα ένα κακό που αναπτύσσεται τον τελευταίο καιρό είναι τα ‘φτωχά’ στρώματα να πλήττονται περισσότερο από την παχυσαρκία και από τα νοσήματα φθοράς που σχετίζονται με αυτή. Η ‘υγιεινή’ διατροφή έχει γίνει πλέον προνόμιο των λίγων, είτε λόγω πρόσβασης σε προνομιακά τρόφιμα (βιολογικά, σούπερ τροφές, ακριβά κομμάτια κρέατος, καλά ψάρια κλπ κλπ), είτε (και) λόγω του ότι υπάρχει άφθονη λιπαρή κακή τροφή (‘στις 2 πίτσες η 1 δώρο’) σε πολύ χαμηλές τιμές, προσεγγίσιμη από τους ‘πολλούς’. Ας αποδεχτούμε την ήττα μας, μέσω της διαδικασίας της αυτοκριτικής να βρούμε που σφάλλουμε, ώστε να ξανακάνουμε μέρος της καθημερινότητας τη μεσογειακή διατροφή.

Η ΚΑΛΗ ΚΑΡΔΙΑ..

Θυμάμαι σαν χτες τον εαυτό μου, φοιτητή ακόμα, περί τα τέλη της δεκαετίας του 1990 να πηγαίνω κάθε 2 χρόνια στον 1ο όροφο ενός κεντρικού ξενοδοχείου της Αθήνας γεμάτος χαρά, αλλά κυρίως περιέργεια, για να ακούσω καινούργια ή ακουσμένα ήδη στις αίθουσες διδασκαλίας πράγματα που συνέβαιναν στον τομέα της Διατροφής και της Διαιτολογίας. Ήταν το Πανελλήνιο Συνέδριο Διαιτολογίας και Διατροφής. Ένα συνέδριο που εξακολουθεί να υφίσταται και να διοργανώνεται κάθε 2 χρόνια, ως το κορυφαίο διατροφικό γεγονός!

Η διαδρομή της επιστήμης της διατροφής έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον. Μέσα σε αυτά τα 20 χρόνια το ενδιαφέρον έχει πολλαπλασιαστεί. Από τον 1ο όροφο ενός ξενοδοχείου, έφτασε να χρειάζεται ένα ολόκληρο κτιριακό συγκρότημα όταν διοργανώνεται ένα πανελλήνιο συνέδριο διατροφής, για να χωρέσει το ενδιαφέρον χιλιάδων πλέον επισκεπτών του. 

Ήδη, πολλά πανεπιστήμια της χώρας έχουν εντάξει στο διδακτικό τους περιεχόμενο τη διατροφή και τη διαιτολογία. Πολλές πανεπιστημιακές έδρες ερευνούν ζητήματα διατροφής, ενώ πολλοί συνάδελφοι με λαμπρό τρόπο μπορούν πλέον να μας πρεσβεύουν σε πανευρωπαϊκά και παγκόσμια επιστημονικά πάνελ. Δημιουργήθηκε ένας μεγάλος και ολοένα και πιο σύνθετος επιστημονικός κόσμος, ο κόσμος της διατροφής..

 ..ΜΑ ΚΑΙ ΓΚΡΙΝΙΑ..

Η πραγματικότητα δεν είναι τόσο γενναιόδωρη όμως. Υπάρχει και η γκρίνια, υπάρχει και η ανάδυση της κακής μας πλευράς και η οποία δεν εξαφανίζεται με ωραία λόγια.. 

Εδώ και δεκαετίες υπάρχουν στη διάθεση των πολιτών πολλές ωραίες επιστημονικές συμβουλές, πολλές διαπιστώσεις περί  του «τι σημαίνει υγιεινό» και παρόλα αυτά δεν ξεκολλάνε τα νούμερα και τα ποσοστά παχυσαρκίας ούτε στο δυτικό κόσμο, ούτε στην Ελλάδα. Εκδίδονται πολύ προσεγμένοι διατροφικοί οδηγοί, μετονομάζονται δημόσιες υπηρεσίες σε υπηρεσίες «διατροφής και άθλησης», γίνονται συνέδρια, ημερίδες, εκδηλώσεις, σεμινάρια, οι έλληνες διαιτολόγοι αυξάνονται και βρίσκονται πλέον σε κάθε γειτονιά της Ελλάδας. Ενώ φαίνεται λοιπόν να έχουμε υπερπληθώρα καλών προθέσεων, πληροφορίας και συμβουλών η υγεία μας φθίνει.

Τελικά, η επιστήμη της διατροφής μήπως είναι συνθετότερη; Μήπως διαλέγουμε αναποτελεσματικούς δρόμους βελτίωσης των κακών δεικτών υγείας όπως η παχυσαρκία; Μήπως πρέπει να δούμε πιο έξω και ..έξω από το κουτί (‘out of the box’); Μήπως πρέπει να δούμε διεπιστημονικά και όχι μόνο με όρους διαιτητικής τι μπορεί να αλλάξει το πρότυπο διατροφής και τρόπου ζωής των σύγχρονων ελλήνων και ελληνόπουλων. Μήπως να θέσουμε 2-3 στόχους τύπου:

-μείωση της κατά κεφαλήν κατανάλωσης κρέατος στο χώρα μας (είμαστε στην παγκόσμια 8αδα κατανάλωσης),-κίνητρα για αύξηση της φυσικής δραστηριότητας (οι έλληνες ασκούνται το λιγότερο στην Ευρώπη), πχ αύξηση στις ώρες Φυσικής Αγωγής στα σχολεία,-περισσότεροι διαιτολόγοι σε υπηρεσίες, υπουργεία και υποχρέωση για παρουσία διαιτολόγων σε μεγάλες δημόσιες ή ιδιωτικές επιχειρήσεις..

...και άλλα πολλά..

ΔΗΜΗΤΡΗΣ Π. ΜΠΕΡΤΖΕΛΕΤΟΣ

Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc, MEd

Μέλος Εξελεγκτικής Επιτροπής Πανελ. Συλλόγου Διαιτολόγων-Διατροφολόγων

Ομάδα Ειδικών Αθλητικής Διατροφής

Γρηγορίου Ε’ 29, Τρίπολη

τηλ: 2710 232364

e-mail: bertzeletos@gmail.com 

 blog:nutripolitics.blogspot.gr

      site: www.bertzeletos.gr

Δημήτρης Μπερτζελέτος: Πρέπει να χάνουμε αργά τα κιλά για να τα ‘κρατήσουμε’ μετά;

άλλο το:
«χάνε αργά βάρος, γιατί έτσι δε θα το ξαναπάρεις εύκολα»,

κι άλλο το:
«χάνε βάρος αργά είναι καλύτερο για την υγεία σου» ________________________________________________________
πρέπει να χάνουμε αργά τα κιλά για να τα ‘κρατήσουμε’ μετά ;

Οι διαιτητικές κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά το ρυθμό απώλειας βάρους ενός ανθρώπου, συστήνουν αργή και σταθερή μείωση, ώστε να μειωθεί η πιθανότητα επαναπόκτησης. .

Μια καλοσχεδιασμένη μελέτη που είδε το φως της δημοσιότητας τον Οκτώβρη του 2014 και δημοσιεύθηκε στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό “The Lancet”, υπό τους J. Proietto & E. Dunlop (University of Melbourne-Weight Control Clinic, Australia) βάζει σε προβληματισμούς τη ’διατροφική κοινότητα’. Οι ερευνητές της εν λόγω μελέτης κατέδειξαν ότι ο ρυθμός απώλειας βάρους δεν επηρεάζει το πόσο γρήγορα επαναπροσλαμβάνει ο ασθενής το βάρος του. Στην εξεταζόμενη περίοδο της μελέτης (3 χρόνια), τα ευρήματα δε συνάδουν με τις σημερινές κατευθυντήριες οδηγίες που προτείνουν σταδιακή απώλεια βάρους και αποθαρρύνουν τη γρήγορη, στηριζόμενες στην πεποίθηση ότι η ταχεία απώλεια οδηγεί στην ταχεία επαναπόκτηση.

Γενικά ένα πρόγραμμα αδυνατίσματος θεωρείται επιτυχημένο όταν ξεπερνά η απώλεια το 10% του αρχικού βάρους. Στην παρούσα μελέτη, ο στόχος απώλεια βάρους πετυχαίνεται με μείωση του βάρους κατά 12,5%. Στην παρούσα μελέτη αυτοί που έκαναν ταχεία απώλεια (με δίαιτα κάτω των 800 θερμίδων) πετύχαιναν πιο εύκολα το στόχο (-12,5%) και πιο δύσκολα εγκατέλειπαν το πρόγραμμα.

Οι συγγραφείς έδωσαν ορισμένες εξηγήσεις γι’ αυτό το τελευταίο, όπως ότι:

-η περιορισμένη πρόσληψη υδατανθράκων (ψωμί, ρύζι, μακαρόνια κα) στις πολύ αυστηρές δίαιτες και η πιθανή υψηλή παρουσία πρωτεΐνης μπορεί να προκαλεί μεγαλύτερο κορεσμό, μικρότερη πρόσληψη τροφής (κέτωση), 

-το αποτέλεσμα κατά την πορεία γρήγορης απώλειας επειδή είναι θετικό ενθαρρύνει τη συνέχιση

ΧΜΜΜ…
Χμμ.. δεν μπορούμε να αδικήσουμε, ούτε να αμφισβητήσουμε τα ευρήματα, ούτε και τις εξηγήσεις.
Δεν αμφισβητούμε το αποτέλεσμα, πρέπει όμως να μας κάνει να σκεφτούμε λίγο περισσότερο.
Εδώ τώρα πρέπει να ξεχωρίσουμε το εξής:

Άλλο το «χάνε αργά βάρος, γιατί έτσι δε θα το ξαναπάρεις εύκολα», κι άλλο το «χάνε βάρος αργά είναι καλύτερο για την υγεία σου».

Ναι ίσως εμείς οι διαιτολόγοι πρέπει να είμαστε πιο ξεκάθαροι για το λόγο για τον οποίο ζητάμε μια αργή-υπομονετική απώλεια, αλλά και το λόγο για τον οποίο μπορεί να χρειάζεται να συστήσουμε και μια ταχεία απώλεια. Ναι ίσως πρέπει να μάθουμε να αξιολογούμε την κάθε περίπτωση διαιτόμενου. Διαφορετικές προσεγγίσεις, για διαφορετικό ασθενή. Σε έναν εύρωστο ενήλικα, όσον αφορά την υγεία του, μπορεί να παρεμποδιστεί η τελική επιτυχία ενός προγράμματος αδυνατίσματος αν του συσταθεί αργή απώλεια.

ΑΝΤΙ ΕΠΙΛΟΓΟΥ: ΤΑ ΑΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΤΑ ΝΕΡΑ..

Από τα μεγαλύτερα πράγματα που έχω μάθει σχετικά με την ενασχόλησή μου με τη διατροφή είναι το εξής:

«Πόσα πράγματα δε γνωρίζουμε ακόμα; Πρέπει να εργαστούμε με αυτά (τα δεδομένα) που έχουμε και πάνω σε αυτά να κάνουμε τις καλύτερες δυνατές επιλογές. Εμείς οι ‘ειδικοί’ πρέπει να θυμόμαστε ότι δεν έχουμε όλα τα δεδομένα στη διάθεση μας κι ότι αυτά τα ‘δεδομένα’ που νομίζουμε ότι έχουμε μπορεί και να μην είναι οριστικά..»

ΔΗΜΗΤΡΗΣ Π. ΜΠΕΡΤΖΕΛΕΤΟΣ

Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc, MEd

Μέλος Εξελεγκτικής Επιτροπής Πανελ. Συλλόγου Διαιτολόγων-Διατροφολόγων

Ομάδα Ειδικών Αθλητικής Διατροφής 

Γρηγορίου Ε’ 29, Τρίπολη 

τηλ: 2710 232364 

e-mail: bertzeletos@gmail.com blog:nutripolitics.blogspot.gr 

site: www.bertzeletos.gr

16 Οκτώβρη: Η Παγκόσμια Ημέρα Τροφής & ο αντίστροφος δαρβινισμός

Ο FAO (Παγκόσμιος Οργανισμός Τροφίμων & Γεωργίας) κάθε χρόνο στις 16 Οκτωβρίου παρουσιάζει μια θεματική όσον αφορά τη διατροφή και τα τρόφιμα, με σκοπό την κατανόηση των προβλημάτων επισιτισμού, στην αναζήτηση λύσεων για την εξάλειψη της πείνας. 

Σήμερα, το 10% του παγκόσμιου πληθυσμού υποσιτίζεται. Πληθυσμός που ζει κυρίως σε αγροτικές περιοχές υποανάπτυκτων χωρών. Πληθυσμός, όμως που αυξάνεται και σε «ανεπτυγμένες περιοχές» λόγω οικονομικών κυρίως ανισοτήτων. Ταυτόχρονα ένα μεγάλο ποσοστό πληθυσμού κακοσιτίζεται, τρώγει δηλαδή περισσότερο από όσο χρειάζεται ή τρώγει κακή για την υγεία του τροφή. Στον κακοσιτιζόμενο πληθυσμό υπάρχει το φαινόμενο της σπατάλης τροφίμων (“food waste”).

Η φετινή θεματική του FAO λέγεται «Κοινωνική Πρόνοια και Γεωργία, σπάστε το φαύλο κύκλο της φτώχειας στις αγροτικές περιοχές». Πολύ καλά λοιπόν μάς τα λέει φέτος ο FAO, για την ανάγκη Κοινωνικής Πρόνοιας και για το σπάσιμο του φαύλου κύκλου.

Το τι πρέπει να γίνει είναι προφανές. Φανταστείτε τα σπαταλούμενα τρόφιμα με ένα μαγικό χέρι να κατευθύνονταν στο στόμα των υποσιτιζόμενων, ή φανταστείτε τα επιπλέον χρήματα των πολύ εύπορων πολιτών- έστω του 1%- των «ανεπτυγμένων χωρών» να μεταφέρονταν επίσης με ένα μαγικό χέρι στις τσέπες των αδύναμων. Τότε θα είχαμε λύσει το πρόβλημα. Τόσο απλό.

Όμως, στην πραγματικότητα δεν έχουμε λύσει το πρόβλημα. Παραμένουμε σε «ασπιρίνες» και όχι σε θεραπείες. Κάνουμε τέτοια μέρα κάθε χρόνο τις διαπιστώσεις μας. Επαναλαμβάνουμε, επαναλαμβανόμαστε.

Παγκόσμιοι φορείς που δεν επιδρούν ή δε δεσμεύουν τα κράτη να λειτουργούν προς τη λύση του προβλήματος συνεχίζουν να υφίστανται. Έτσι, διαμορφώνονται στα χαρτιά κολοσσιαία σχέδια, των οποίων κανείς δε φέρει την ευθύνη, ή σχέδια στα οποία εμπλέκονται πολλοί που πετάνε το μπαλάκι ο ένας στον άλλο, ή σχέδια που η προβλεπόμενη αποπεράτωσή τους είναι αρκετά μακρινή χρονικά.

Έχουμε φτάσει λοιπόν σε αυτό που ένας καθηγητής του Πανεπιστήμιου της Οξφόρδης  (Bent Flyvbjerg) αποκαλεί «αντίστροφο δαρβινισμό». Είναι αντίστροφος δαρβινισμός όταν καταστρώνουμε φιλόδοξα σχέδια, όπου τα πιο εντυπωσιακά από αυτά κυριαρχούν και επιβάλλονται, χωρίς όμως να είναι τα πιο αποτελεσματικά (..και πώς να είναι αφού κάθε χρόνο μιλάμε για την πείνα των λαών, τις ανισότητες κοκ..). Επίσημοι φορείς της χώρας μας, της Ε.Ε., των ΗΠΑ και άλλων πολλών χωρών διακηρύττουν το πρόβλημα, φτιάχνουν σχέδια που τελικά δεν υλοποιούνται..

ΤΟ ΚΑΛΟ ΓΙΑ ΤΟ ΤΕΛΟΣ..

Το καλό της υπόθεσης είναι ότι υπάρχουν μερικά καλά αποτελέσματα σε υποσιτιζόμενους λαούς ορισμένων χωρών (πχ Μεξικό). Επίσης, το καλό της υπόθεσης είναι ότι πλέον τα κινήματα της διατροφής αυξάνονται. Περισσότεροι άνθρωποι μαθαίνουν γι’ αυτά, συμμετέχουν σε αυτά. Κινήματα έτοιμα να συγκρουστούν, διεκδικώντας τα αυτονόητα. Κινήματα που διεκδικούν στον τόπο τους απλά καθημερινά πράγματα. 

Πρόσφατα έγινε μεγαλειώδης συγκέντρωση-εκδήλωση στην Αθήνα με θεματική «Μενού για 5000», με τη συμμετοχή 150 εθελοντών και 9 συλλογικοτήτων, όπου φτιάχτηκαν 5000 μερίδες μπριάμ, οι οποίες προσφέρθηκαν δωρεάν, με λαχανικά που δε θα έφταναν στο πιάτο λόγω της σπάταλης διαχείρισής τους. Τέτοιες ενέργειες γίνονται όλο και περισσότερες. Τα κινήματα γίνονται πολλά, η επινόηση υπάρχει, πλησιάζει και η πολυπληθής συλλογική βούληση.

ΔΗΜΗΤΡΗΣ Π. ΜΠΕΡΤΖΕΛΕΤΟΣ

Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc

Γρηγορίου Ε’ 29, Τρίπολη

τηλ: 2710 232364

e-mail: bertzeletos@gmail.com

site: www.bertzeletos.gr

blog:nutripolitics.blogspot.gr

Δημήτρης Μπερτζελέτος: Τα «διατροφικά πιάτα»..

Περί τις αρχές της δεκαετίας (2010) μάς ήρθε το διατροφικό πιάτο από το USDA (Αμερικάνικο Υπουργείο Γεωργίας). Ένα πιάτο που υποδηλώνει πώς πρέπει να φτιάχνουμε τη χωροταξία του πιάτου μας. 

Έξυπνο κι απλό δε διαφωνεί φρονώ κανείς με την ιδέα τους.

Γενικά τα «διατροφικά πιάτα» είναι ένας ωραίος σχηματικός τρόπος του πώς πρέπει να κατανείμουμε τις μερίδες- ποσότητες διάφορων τροφίμων στο πιάτο μας. Είναι εύληπτος τρόπος και πράγματι αρκετά διαφωτιστικός.

Ύστερα, μας ήρθε ένα νέο πιάτο  διατροφής, αυτό του Harvard (του τμήματος Δημόσιας Υγείας). Ένα διατροφικό πιάτο  με μορφή παρόμοια με αυτή του USDA.

Αυτά τα 2 μοντέλα «διατροφικών πιάτων» έχουν ορισμένες μικροδιαφορές. Ας κάνουμε μια γρήγορη σύγκριση των 2 αναφερόμενων πιάτων:

-Μια πρώτη διαφοροποίηση είναι οι πρωτεΐνες. Το ‘πιάτο του Harvard’ προχωρά και  κάνει διάκριση μεταξύ καλών πρωτεϊνών (ψάρι, αυγά, πουλερικά), πρωτεϊνών προς περιορισμό (κόκκινο κρέας) και πρωτεϊνών προς αποφυγή (επεξεργασμένο κρέας). 

-Δεν είναι όλα τα δημητριακά ίδια. Αυτό εμφανίζει  ξεκάθαρα το ‘πιάτο του Harvard’, ενθαρρύνοντας την κατανάλωση δημητριακών ολικής άλεσης (whole grains), έναντι των επεξεργασμένων (refined grain products). 

-Πιο πολλά λαχανικά από φρούτα. Το ‘πιάτο του Harvard’ προτείνει  η κατανάλωση λαχανικών να είναι αναλογικά μεγαλύτερη από αυτή των φρούτων. Αυτό γιατί τουλάχιστον, όσον αφορά τον αμερικάνικο πληθυσμό, θεωρήθηκε ότι επειδή η κατανάλωση λαχανικών είναι πολύ χαμηλότερη σε σύγκριση με τα φρούτα, έτσι χρειάστηκε μια πιο εμφατική σύσταση υπέρ ..λαχανικών. Μάλιστα,  πάλι από το Harvard, γίνεται μια εξειδίκευση όσον αφορά τις πατάτες και δηλώνεται ότι αυτές δεν προσμετρούνται στη θέση των λαχανικών όσον αφορά το ’πιάτο’ τους. 

-Το ‘πιάτο του USDA’ περιλαμβάνει τα γαλακτοκομικά (dairy), ενώ το ‘πιάτο του Harvard’ προτιμά  ως πιο σπουδαίο να βάλει «υγρά» όπως το νερό και τα «υγιεινά φυτικά έλαια» (πχ ελαιόλαδο). Αυτό γιατί η ομάδα του Harvard μάλλον θεωρεί  σημαντικότερη την έμφαση στην πρόσληψη νερού και όχι γαλακτοκομικών, τα οποία αν δούμε και κάποιες άλλες ανακοινώσεις της εν λόγω ομάδας, θεωρούν απλουστευτικά: “οκ..δε σου αρέσει το γάλα ενήλικα; ..μπορείς να το αντικαταστήσεις με  άλλα τρόφιμα πλούσια σε ασβέστιο και βιταμίνη D..”

Φαίνεται γενικά ότι αν και ήρθε δεύτερο στην πρωτοτυπία, το Harvard είναι πιο επεξηγηματικό και λεπτομερές στις συστάσεις του μέσω του διατροφικού πιάτου. Εσείς αυτό που έχετε να κάνετε είναι να συγκρατήσετε τη δομή του, να την υιοθετήσετε και σίγουρα θα κερδίσετε.

Στην Ελλάδα, επίσημα (Υπουργείο Υγείας) προτιμούμε τη διαγραμματική απεικόνιση της Μεσογειακής Πυραμίδας. Χρησιμοποιούμε τη μεσογειακή πυραμίδα από το 1999.. Βέβαια άξια αναφοράς είναι η τρισδιάστατη «πυραμίδα υγιεινού τρόπου ζωής για τα παιδιά» από επιστημονική ομάδα του Γεωπονικού Πανεπιστημίου, χρήσιμη για την εξοικείωση με τις αρχές της ισορροπημένης διατροφής, την άσκηση και τους κανόνες υγιεινής και ασφάλειας τροφίμων. Μπείτε να τη βρείτε στο:

http://www.scoolfood.gr/pyramida_ugieinou_tropou_zwhs_gia_paidia/en_puramida_ygieinou_tropou_zois_gia_paidia.html

ΔΗΜΗΤΡΗΣ Π. ΜΠΕΡΤΖΕΛΕΤΟΣ

Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc

Γρηγορίου Ε’ 29, Τρίπολη

τηλ: 2710 232364

e-mail: bertzeletos@gmail.com

                                                                                                                                                                  site: www.bertzeletos.gr

blog:nutripolitics.blogspot.gr

Δημήτρης Μπερτζελέτος: Ξερά δαμάσκηνα, σταφίδες, ξερά μύρτιλα..

Ξερά δαμάσκηνα, σταφίδες, ξερά μύρτιλα..

Τα αποξηραμένα φρούτα, εφόσον δεν περιέχουν πρόσθετη ζάχαρη– και μόνο αυτά εξετάζουμε-, μπορούν να αποτελέσουν ένα ευχάριστο σνακ. Ας βάλουμε στο μικροσκόπιο ορισμένα αποξηραμένα φρούτα (δαμάσκηνα, σταφίδες, μύρτιλα), γνωρίζοντας πάντα ότι περιέχουν περισσότερα σάκχαρα και λιγότερες βιταμίνες και ιχνοστοιχεία από τα φρέσκα φρούτα.

Αν δούμε τον πίνακα συστατικών, μπορούμε με γυμνό μάτι να δούμε που υπερέχει το καθένα από τα εν λόγω τρόφιμα. Πριν από όλα να ξεκαθαριστεί ότι κανένα από τα 3 δεν περιέχει λιπαρά, ούτε πρωτεΐνες. Και τα 3 περιέχουν αρκετά σάκχαρα.

Εμείς ως Έλληνες έχουμε λόγο να υποστηρίζουμε τις σταφίδες, αλλά εσχάτως και τα μύρτιλα, όντας εξαγωγικό προϊόν, χωρίς όμως να παραγνωρίζουμε και τις ιδιότητες των ξερών δαμάσκηνων, τα οποία εμφανίζονται ως πιο καλή επιλογή για διαβητικούς. Οι σταφίδες περιέχουν σαφώς περισσότερα σάκχαρα από τα ξερά δαμάσκηνα, όπως έχουν και αρκετά υψηλότερο γλυκαιμικό δείκτη (τα ξερά δαμάσκηνα έχουν χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη=29, ενώ οι σταφίδες έχουν μέτριο γλυκαιμικό δείκτη=64). Αυτό καθιστά τους ανθρώπους που πάσχουν από διαβήτη ή εν τέλει κινδυνεύουν από αυτόν να είναι προσεκτικοί στην ποσότητα λήψης σταφίδων. Από την άλλη, τα ξερά μύρτιλα και οι σταφίδες περιέχουν πολλά σάκχαρα, άρα είναι πιο ελκυστική τροφή για αθλητές, ασκούμενους (προαγωνιστικό ή μετα-αγωνιστικό σνακ).

Όσον αφορά τις φυτικές ίνες δεν έχουν μεγάλες διαφορές μεταξύ τους. Τα δαμάσκηνα περιέχουν λίγο περισσότερες ίνες και σε συνδυασμό με τις λιγότερες θερμίδες και σάκχαρα που περιέχουν, προτιμώνται πιο εύκολα ως φυσικό σύμμαχος κατά της δυσκοιλιότητας (πχ βράδυ). Το ίδιο ισχύει και για το ασβέστιο, για το οποίο δε θεωρούνται καλές πηγές, υπάρχουν πολλές και πολύ καλύτερες φυτικές πηγές ασβεστίου (αμύγδαλα, μπρόκολο, σπανάκι). Αντίθετα, αν αναζητεί κανείς σε αποξηραμένα φρούτα το ασβέστιο μπορεί να το βρει στα μύρτιλα, που είναι κι ο πρωταθλητής στην εν λόγω κατηγορία (250mg ασβέστιο στα 100γρ). Και μιας και αναφερόμαστε στα αποξηραμένα μύρτιλα πρέπει να τονιστεί ότι η μικρή ποσότητα φυτικών ινών σε συνδυασμό με την ιδιαίτερα αυξημένη ποσότητα σακχάρων και θερμίδων, τα καθιστά εξαιρετικό σύμμαχό για τους αθλητές, ασκούμενους, χειρώνακτες, ορειβάτες κλπ, που αναζητούν πολλές εύπεπτες και ευαπορρόφητες θερμίδες..

Πάντως, οι σταφίδες περιέχουν αρκετά περισσότερο σίδηρο από δαμάσκηνα και μύρτιλα, ενώ υπάρχουν ενδείξεις ότι λόγω των αντιοξειδωτικών τους μπορεί να βοηθούν στη μείωση της LDL.



Είπαμε καλά είναι τα αποξηραμένα τρόφιμα, έχουν τη λογική ύπαρξης στο δυτικό διαιτολόγιο ως σνακ, όχι ίδιο με τα φρέσκα φρούτα, αλλά ως υποκατάστατο λιπαρών γλυκών. Άλλος ένα λόγος ύπαρξης είναι ότι αυτή η επιμήκυνση της ζωής που γίνεται μέσω της ξήρανσης της τροφής, τα καθιστά σπουδαία όσον αφορά την οικιακή οικονομία (τα τρώμε εκτός εποχής) και τις τοπικές οικονομίες (αξιοποίηση για όλο το χρόνο της περίσσειας). Τέλος, η μεγαλύτερη θερμιδική τους πυκνότητα από τα φρέσκα φρούτα, καθιστούν τα αποξηραμένα έναν καλό σύμμαχο για τους αθλητές που αναζητούν πολλές θερμίδες και πολλούς υδατάνθρακες πριν και μετά τη δραστηριότητά τους!


ΔΗΜΗΤΡΗΣ Π. ΜΠΕΡΤΖΕΛΕΤΟΣ
Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc

Γρηγορίου Ε’ 29, Τρίπολη
τηλ: 2710 232364
e-mail: bertzeletos@gmail.com
site: www.bertzeletos.gr
blog:nutripolitics.blogspot.gr

Δημήτρης Μπερτζελέτος: Μερικά ψάρια είναι ‘βαριά’..

Οι μεσογειακοί λαοί πρέπει να είμαστε υπερήφανοι όχι μόνο για τη μεσογειακή μας διατροφή αλλά και για Την ίδια τη Μεσόγειο Θάλασσα.. Γιατί; ..μα για τα καλά της ψάρια!

Η Μεσόγειος φαίνεται να παρουσιάζει μικρότερη μόλυνση και ρύπανση σε σχέση με άλλες κλειστές θάλασσες (πχ Βαλτική). Από την άλλη, οι θάλασσες του Ατλαντικού, του Ινδικού είναι θάλασσες στις οποίες κατοικοεδρεύουν χώρες με μεγάλη και βαριά βιομηχανία (μεγάλη ρύπανση), είναι θάλασσες που μολύνουν ακόμα και τις γειτονικές τους.

Στη χώρα μας οι μετρήσεις (‘Δημόκριτος’) που γίνονται στα εγχώρια ψάρια δείχνουν ότι είναι πολύ περισσότερο καθαρά από αυτά που μάς έρχονται από βόρειες και εξωτικές θάλασσες. Κάποια επιβάρυνση, χαμηλότερη από τα ανώτατα επίπεδα, σε βαρέα επικίνδυνα μέταλλα εντοπίζεται στα ψάρια ιχθυοτροφείων της Ελλάδας. Μια επιβάρυνση που είναι κατά βάση προϊόν των ιχθυάλευρων που έρχονται από το εξωτερικό. Δυστυχώς τα ελληνικά ψάρια δεν επαρκούν, ώστε να αποτελούν τροφή των ‘καλλιεργούμενων’ ψαριών, οπότε εισάγονται από άλλες θάλασσες ψάρια για την παραγωγή ιχθυάλευρων.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τροφίμων, έχει εντοπίσει ότι ‘σπαταλώνται΄ πολλά ψάρια για να αποτελέσουν τροφή των ..εκτρεφόμενων σε ιχθυοκαλλιέργειες ψαριών, με αποτέλεσμα τη ραγδαία μείωση των ιχθυοαποθεμάτων. Μια μείωση που καθιστά αναγκαία την υποκατάσταση από διάφορες άλλες ουσίες (φυτικές, πχ σόγια) των ιχθυάλευρων. Αυτό το παραπάνω συν το γεγονός ότι η Ελλάδα μπορεί να δώσει ένα άκρως καθαρό –ελεύθερο βαρέων μετάλλων-, άρα και ανταγωνιστικό προϊόν, μπορεί να κινητοποιήσει την ελληνική επιστημονική κοινότητα, ώστε να επιτευχθεί η υποκατάσταση όλων των εισαγόμενων ιχθυάλευρων.

Το θέμα «βαρέα μέταλλα στα ψάρια» έχει απασχολήσει αμερικάνικους οργανισμούς υγείας (FDA, EPA), όπως και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Προτρέπουν έγκυες και θηλάζουσες να καταναλώνουν συχνά ψάρι (2 φορές/ εβδομάδα), από την άλλη όμως αποτρέπουν την κατανάλωση λιπαρών ψαριών που ενδέχεται να φέρουν υψηλά επίπεδα υδραργύρου (ξιφίας, τόνος φρέσκος ή κονσέρβα, καρχαρίας, σκουμπρί). Τα ελληνικά αφρόψαρα που είναι πλούσια σε λίπος (σαρδέλα, γάβρος, γόπα κα), λόγω του ότι δεν ταξιδεύουν μακριά, καταφέρνουν να έχουν χαμηλά ποσοστά βαρέων μετάλλων στο σώμα τους.


ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ-ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ

Καλό είναι να προτιμάτε πάντα ψάρια ελληνικά ή έστω μεσογειακά. Επίσης, καλό είναι να αποφεύγετε ψάρια μεγάλα και λιπαρά, ιδιαίτερα όταν προέρχονται από μακρινές θάλασσες. Στο λίπος συσσωρεύονται οι τοξικές ουσίες και μεταφέρονται μέσω της τροφικής αλυσίδας και στον άνθρωπο.

 

Για να μειώσετε την παρουσία χημικών κατάλοιπων κάντε τα εξής:

-κάντε ένα καλό πλύσιμο,

-αφαιρέστε το δέρμα, καθώς εκεί συγκεντρώνεται μεγάλη ποσότητα χημικών ουσιών,

-διώξτε βράγχια, σπλάχνα και εντόσθια, καθώς εκεί υπάρχει υψηλό μικροβιακό φορτίο, αλλά και βαρέα μέταλλα,

-πετάτε το λίπος που βγαίνει κατά το βράσιμο ή ψήσιμο, δε χρειάζεται να το χρησιμοποιείτε για ζωμούς.

Τα όρια που τίθενται ως ανώτατα στη σύσταση των ψαριών σε μέταλλα δε διασφαλίζουν τους καταναλωτές. Ο δείκτης απορρόφησης και συσσώρευσης στον ανθρώπινο οργανισμό εξαρτάται από τη φύση του οργανισμού και βεβαίως την ηλικία. Καλό θα είναι λοιπόν οι πολίτες να διαβάζουν ετικέτες, να ενημερώνονται τακτικά από επιστημονικούς οργανισμούς, να γνωρίζουν την εποχικότητα και την τοπικότητα των ψαριών.


ΔΗΜΗΤΡΗΣ Π. ΜΠΕΡΤΖΕΛΕΤΟΣ
Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc
Γρηγορίου Ε’ 29, Τρίπολη
τηλ: 2710 232364
e-mail: bertzeletos@gmail.com
site: www.bertzeletos.gr
blog: nutripolitics.blogspot.gr

Δημήτρης Μπερτζελέτος: Το μεσογειακό παράδοξο της βιταμίνης D.. (Συνέντευξη)

Το μεσογειακό παράδοξο της

βιταμίνης D..

Ένας μέσος ενήλικας χρειάζεται 400 μονάδες βιταμίνης D την ημέρα. Το συντριπτικά μεγαλύτερο ποσοστό το λαμβάνει ο άνθρωπος με τη βοήθεια του ήλιου. Η υπεριώδης ακτινοβολία μετατρέπει την 7-δευδροχοληστερόλη που βρίσκεται στο δέρμα μας σε προβιταμίνη D, η οποία μέσα στο χημικό εργαστήρι του ήπατος μετατρέπεται εν τέλει σε βιταμίνη D!

Το 90% των αναγκών μας σε βιταμίνη D το παίρνουμε μέσω του ήλιου, μόλις το υπόλοιπο 10% το λαμβάνουμε από τη διατροφή (πλούσια σε βιταμίνη D τρόφιμα είναι τα γαλακτοκομικά, τα λιπαρά ψάρια και τα αυγά).

Νάτο και το μεσογειακό μας παράδοξο.  Οι λαοί από μεσογειακές χώρες  εμφανίζουν συχνά ανεπάρκεια βιταμίνης D, παρόλο το όπλο της πλούσιας ηλιοφάνειας..

Πιθανά αίτια αυτής της ..παραδοξότητας είναι:

-το σκούρο δέρμα των λαών της Μεσογείου, που λόγω μελανίνης δε βοηθά την απορρόφηση της ηλιακής ακτινοβολίας, άρα και την παραγωγή βιταμίνης D,

-οι αυστηρές κατευθυντήριες οδηγίες για μη έκθεση στον ήλιο, αλλά και η χρήση αντιηλιακών με πολύ υψηλό δείκτη που εμποδίζουν τη σύνθεση της βιταμίνης D,

-η ατμοσφαιρική μόλυνση που εμποδίζει την ηλιακή ακτινοβολία να φτάσει στο δέρμα μας (κυρίως μεγάλα αστικά κέντρα),

-η φθίνουσα ικανότητα παραγωγής βιταμίνης D με την αύξηση της ηλικίας,

-πιθανή γενετική προδιάθεση,

-απουσία ζωικών λιπαρών και αντικατάστασή τους από το ελαιόλαδο, το οποίο δεν περιέχει βιταμίνη D.

Περιοχές με γεωγραφικό πλάτος μεταξύ 10 και 30 παρουσιάζουν αρκετές ώρες πολύ δυνατή ηλιοφάνεια, ιδιαίτερα κατά το καλοκαίρι, ενώ περιοχές με γεωγραφικό πλάτος μεταξύ 30 και 50 έχουν ισχυρή ηλιοφάνεια όπου η έκθεση στον ήλιο είναι κατάλληλη κατά την ηπιότερη άνοιξη.. Το γεωγραφικό πλάτος της Ελλάδας είναι 35 έως 40°, από νότο προς βορρά, οπότε ανήκουμε στην κατηγορία των περιοχών όπου πρέπει να εκμεταλλευόμαστε τον ήλιο της άνοιξης!

Επίσης, το υψηλό υψόμετρο δεν ευνοεί την απορρόφηση της βιταμίνης D, όπως και το σκουρόχρωμα δέρμα.

ΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ- ΤΙ ΠΡΟΤΕΙΝΕΤΑΙ:

Μια αναθεώρηση ή μια εξατομίκευση στο γενικό κανόνα «όχι έκθεση πάνω από 20 λεπτά στον καλοκαιρινό ήλιο», ίσως φαίνεται να είναι χρήσιμη.

Πληθυσμοί σε κίνδυνο ανεπάρκειας σε βιταμίνη D είναι:

-τα μικρά παιδιά, κυρίως σε μεγάλα αστικά κέντρα,

-οι θηλάζουσες,

-οι έγκυες,

-οι ηλικιωμένοι πάνω από 70 ετών,

-οι σκουρόχρωμοι,

-οι παχύσαρκοι, 

-άτομα με δυσαπορρόφηση λίπους (κοιλιοκάκη, νόσος Crohn κα),

-όσοι παρουσιάζουν υποπαραθυρεοειδισμό

-όσοι ήδη πάσχουν από οστεοπόρωση ή έστω οστεοπενία.

Σε αυτές τις ομάδες είναι καλό να εξετάζεται συστηματικά η έλλειψη βιταμίνης D (αιματολογική εξέταση: ‘25 υδροξυβιταμίνη D’). Σε περίπτωση ανεπάρκειας συστήνεται η αύξηση πρόσληψης τροφίμων πλούσια σε βιταμίνη D, όπως τα λιπαρά ψάρια, τα γαλακτοκομικά, τα αυγά, χυμοί και δημητριακά εμπλουτισμένοι σε αυτή τη βιταμίνη). Συστήνεται η λήψη συμπληρώματος D από το στόμα (συνήθως 600-2000IU, υπό τη δραστική μορφή D3 χοληκαλσιφερόλης). Σε περίπτωση χρόνιας λήψης συμπληρώματος είναι καλός ένας ιατρικός έλεγχος νεφρών (αύξηση ασβεστίου στα ούρα, πέτρες νεφρών).

ΔΗΜΗΤΡΗΣ Π. ΜΠΕΡΤΖΕΛΕΤΟΣ

Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc

Γρηγορίου Ε’ 29, Τρίπολη

τηλ: 2710 232364

e-mail: bertzeletos@gmail.com

site: www.bertzeletos.gr

blog:nutripolitics.blogspot.gr

Ο διαιτολόγος - διατροφολόγος, Δημήτρης Μπερτζελέτος, φιλοξενήθηκε την Τετάρτη, 10 Ιουνίου 2015 στην εκπομπή "Πρωινές Σοφίες" με τη Σοφία Στρατή και ανέπτυξαν το ως άνω θέμα. 

Παρακολουθείστε τη συνέντευξη:

Δημήτρης Μπερτζελέτος: Μη ρίχνεις αλάτι στις πληγές...

Μη ρίχνεις αλάτι στις πληγές..

 

ΚΑΤΑΡΧΗΝ:

Το αλάτι δεν είναι νάτριο, το αλάτι περιέχει νάτριο!

Το αλάτι αποτελείται κατά 40% από νάτριο και κατά 60% από χλώριο. 1 γρ αλατιού ισοδυναμεί με 0,48 γρ νατρίου.

Φαίνεται ότι το 70% του αλατιού που τρώμε καθημερινά προέρχεται από τις επεξεργασμένες τροφές και τα γεύματα εκτός σπιτιού.

Τρόφιμο χαμηλό σε νάτριο/αλάτι είναι αυτό που στα 100γρ περιέχει λιγότερο από 0,1γρ νατρίου (ή 0,3γρ αλατιού)

Πολύ χαμηλό σε νάτριο/αλάτι είναι ένα τρόφιμο το οποίο περιέχει λιγότερο από 0,04γρ νατρίου στα 100γρ ή 100ml.

Ελεύθερο σε νάτριο/αλάτι είναι ένα τρόφιμο το οποίο περιέχει όχι περισσότερο από 0,005g νατρίου  στα 100γρ ή 100 ml.

(πηγή: ΕΦΕΤ)

ΚΑΠΟΙΑ ΜΙΚΡΑ ‘DEBATES’ ΓΙΑ ΤΟ ΑΛΑΤΙ

 Εδώ και κάμποσα χρόνια έχουν αναπτυχθεί  διάφορα debates σχετικά με τη μείωση της πρόσληψης αλατιού (του νάτριου που βρίσκεται μέσα σε αυτό). Με τις τρέχουσες κατευθυντήριες οδηγίες να μιλούν για πρόσληψη νατρίου 1,5-2,4 γρ/ ημέρα (δηλαδή έως 5γρ/ ημέρα αλάτι), αναπτύσσονται διάφορες ‘ενστάσεις’ οι οποίες μιλούν για την ανάγκη κλινικών δοκιμασιών και μεγάλων μελετών σε ανθρώπους..

Είναι γνωστό ότι η αύξηση του αλατιού στη διατροφή μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση της αρτηριακής πίεσης. Μάλιστα μια πρόσφατη καλοσχεδιασμένη μελέτη σε δείγμα πάνω από 100.000 ανθρώπους σε 18 χώρες (A. Mente et al, The New England Journal of Medicine– Αύγουστος 2014) έδειξε ότι αύξηση κατά 1 γρ/ ημέρα νάτριο (δηλαδή περίπου 2 γρ αλατιού) μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση της συστολικής πίεσης κατά 0,2 μονάδες περίπου και σε αύξηση της διαστολικής κατά 0,1 περίπου μονάδες.

Όμως εδώ υπάρχουν μερικά πιο ψηλά γράμματα, γιατί φαίνεται από την εν λόγω μελέτη ότι το πρόβλημα αύξησης της πίεσης από την κατανάλωση νατρίου είναι πολλαπλάσια μεγαλύτερο για όσους είναι ήδη υπερτασικοί (140mm Hg/ 90mm Hg) και για όσους είναι μεγαλύτερης ηλικίας (πάνω από 55 ετών).  Ενώ φαίνεται να υπάρχουν διαφοροποιήσεις ανάλογα με τους πληθυσμούς.

Από την άλλη μελέτη Αμερικάνων σε 66 χώρες (D. Mozaffarian et al, The New England Journal of Medicine– Αύγουστος 2014) υποστηρίζει ότι 1,65 εκατ. θάνατοι οφείλονται στην αυξημένη πρόσληψη νατρίου (πάνω από 2γρ).

Η American Heart Association ένας ένθερμος υποστηρικτής των κατευθυντήριων γραμμών για μείωση νατρίου, εξακολουθεί να  υποστηρίζει ότι 2γρ νατρίου/ ημέρα είναι μια σωστή σύσταση. Όμως υπάρχει ένα κύμα σκεπτικιστών επιστημόνων  που θέλουν περισσότερες αποδείξεις ότι τέτοιες συστάσεις είναι ασφαλείς και ευεργετικές. Οι ‘σκεπτικιστές’ ερευνητές, λοιπόν, καταλήγουν στην κάτωθι δήλωση:

«Ως επιστημονική κοινότητα, θα πρέπει να αγωνιστούμε για τις κατευθυντήριες γραμμές που πρέπει να βασίζονται σε τεκμηριωμένα στοιχεία από μεγάλες κλινικές. Προς το παρόν, υπάρχει αβεβαιότητα σχετικά με τις επιπτώσεις στην καρδιακή υγεία από τη χαμηλή πρόσληψη νατρίου. Ας υπάρξει μια ευρεία συναίνεση (consensus) σχετικά με την ανάγκη για μια οριστική κλινική δοκιμή. Ένα πρώτο βήμα είναι να αναγνωρίσουμε την αβεβαιότητα, και στη συνέχεια να εργαστούμε μαζί για να ολοκληρώσουν μια οριστική μελέτη (τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη), έτσι ώστε να καταλήξουμε στη διατύπωση συστάσεων προς τους ασθενείς και το ευρύ κοινό».

 ΘΑΛΑΣΣΙΝΟ ΑΛΑΤΙ

 Το θαλασσινό αλάτι προκύπτει δι’εξατμίσεως του θαλασσινού νερού. Η διαφοροποίηση θαλασσινού και κοινού επιτραπέζιου έγκειται στη γεύση, στη μορφή και στη διαδικασία παραγωγής τους. Το θαλασσινό αλάτι έχει ξεχωριστή γεύση ανάλογα με το από πού προέρχεται. Τείνει να είναι περισσότερο χονδρόκοκκο από το απλό επιτραπέζιο αλάτι. Το θαλασσινό αλάτι, όπως και το ’μοδάτο’ τελευταίως αλάτι Ιμαλαΐων, έχει περίπου την ίδια περιεκτικότητα σε νάτριο με το απλό επιτραπέζιο, κάτι που το καθιστά παρόμοια επικίνδυνο για την αρτηριακή πίεση.

ΕΛΛΑΔΑ

Στην Ελλάδα καταναλώνουμε αρκετή ποσότητα αλατιού (μπορεί και να ξεπερνάμε τα 10γρ ημερησίως). Δεν υπάρχουν εθνικοί ‘αριθμοί’ που δείχνουν τη συνολική κατανάλωση αλατιού ημερησίως στην Ελλάδα, φαίνεται όμως ότι αλάτι τρώμε αρκετό μέσω των αρτοπαρασκευασμάτων.

ΔΗΜΗΤΡΗΣ Π. ΜΠΕΡΤΖΕΛΕΤΟΣ

Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc

Γρηγορίου Ε’ 29, Τρίπολη

τηλ: 2710 232364

e-mail: bertzeletos@gmail.com

site: www.bertzeletos.gr

blog:nutripolitics.blogspot.gr

Λίπος, να το φορολογήσουμε; του Δημήτρη Μπερτζελέτου

Συζητώντας με φίλους έχω καταλάβει το εξής απλό: κανείς δε συμπαθεί τους φόρους, πόσω μάλλον αυτών που σχετίζονται με την απόλαυση του φαγητού τους..

Η Δανία μια από τις πρώτες χώρες που επέβαλε «φόρο λίπους» (2011) για προϊόντα που περιείχαν κορεσμένα λιπαρά πάνω από 2,3% είναι το πρώτο πείραμα. Αυτό το πείραμα φαίνεται να εγκαταλείπεται. Υπό την έντονη πίεση από την βιομηχανία τροφίμων σε μια ήδη σχετικά εξαρτώμενη οικονομία (από τις βιομηχανίες τροφίμων), η δανέζικη κυβέρνηση έχει καταργήσει το «φόρο λίπους» και φαίνεται να εγκαταλείπει μια επικείμενη φορολόγηση επί των σακχάρων. Οι κάτοικοι στη Δανία δε συμπάθησαν ιδιαίτερα αυτό το μέτρο, βλέπεις πολλοί εργάζονται σε γαλακτοβιομηχανίες, σε σοκολατοποιίες  ή εταιρείες παραγωγής κρεατοσκευασμάτων..

Η δανέζικη περίπτωση

Ο φόρος επί των κορεσμένων λιπαρών είχε προταθεί από επιτροπές εμπειρογνωμόνων και εισήχθη με την πλειοψηφία στο δανέζικο κοινοβούλιο, ως μέρος ενός μεγαλύτερου πακέτου οικονομικών μεταρρυθμίσεων. Πολλοί παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων των εκπροσώπων της βιομηχανίας τροφίμων και των επιστημόνων της διατροφής αντέδρασαν αρνητικά στον εν λόγω φόρο, υποστηρίζοντας ότι βλάπτει την οικονομία και δεν πρόκειται να έχει καμία θετική επίδραση στην υγεία. Συνασπίστηκαν δανέζικες επιχειρήσεις τροφίμων και οργάνωσαν εκστρατεία για κατάργηση του φόρου. Ο συνασπισμός αυτός επιχειρηματολόγησε για το ότι οι φόροι στο λίπος και τη ζάχαρη θα προκαλούσαν την απώλεια πάνω από 1300 θέσεις εργασίας, θα δημιουργούσαν υψηλά διοικητικά κόστη και αύξηση των διασυνοριακών αγορών (λόγω στενής γειτνίασης και εύκολης πρόσβασης σε πολλές χώρες). Λίγοι υπήρξαν «υπερασπιστές» για την εισαγωγή του φόρου. Ο όρος ‘Δημόσια Υγεία’ απέκτησε εξέχοντα ρόλο, αλλά τελικά ο νόμος καταργήθηκε.

Προφανώς η φορολόγηση του λίπους μπορεί να αυξήσει τα έσοδά της κυβέρνησης, αλλά και μακροπρόθεσμα να μειώσει το κόστος που συνδέεται με ασθένειες που σχετίζονται με την παχυσαρκία, αλλά και να αυξήσει την υγεία και τη μακροζωία. Όμως, ένα έτος εφαρμογής (τόσο διήρκεσε στη Δανία) δεν είναι ικανό να δώσει αξιολογήσιμα συμπεράσματα όσον αφορά τις επιπτώσεις στην υγεία. Η φορολόγηση αυτή του λίπους στη Δανία έφερε έσοδα περί τα 216 εκατομμύρια δολάρια. Μετά την κατάργησή του, είναι σίγουρο ότι αυτή η απώλεια εσόδων (από το κράτος) θα έχει γίνει ήδη προσπάθεια να αντισταθμιστεί από άλλους έμμεσους και άμεσους φόρους. Με λίγα λόγια εδώ τίθεται το εξής: «είναι δίκαιος ένας φόρος λίπους- αναφερόμενος είτε στο περιεχόμενο λίπος, τη ζάχαρη, το αλάτι.. ή ας βρει το κράτος άλλο τρόπο να μαζεύει λεφτά από τους πολίτες του;».

Η ευρωπαϊκή έκθεση όσον αφορά τους φόρους τροφίμων (2014)

Λοιπόν, ο σκοπός φορολόγησης λιπαρών ή υπερθερμιδογόνων (καλύτερα) τροφίμων πρέπει να είναι η μείωση των πωλήσεων τους. Μια πρόσφατη έκθεση της ΕΕ (“Food taxes and their impact on competitiveness in the agri-food sector, a study”-16.7.2014) λέει ότι μη εναρμονισμένοι φόροι σε προϊόντα πλούσια σε ζάχαρη, αλάτι και λιπαρά φαίνεται ότι επηρεάζουν την ανταγωνιστικότητα στη βιομηχανία αγροτοδιατροφικών προϊόντων, ιδίως τις μικρές επιχειρήσεις του κλάδου.

Η εν λόγω έκθεση της ΕΕ εξέταζε 3 παράγοντες:

α. την επίδραση στην κατανάλωση,

β. την επίδραση στην ανταγωνιστικότητα,

γ. την επίδραση στις διασυνοριακές συναλλαγές.

Όσον αφορά το α. (επίδραση στην κατανάλωση), σύμφωνα με την έκθεση αυτή οι καταναλωτές οδηγούνται:
από τη μια στη μείωση κατανάλωσης «υπερφορολογημένων λιπαρών τροφίμων»,
αλλά από την άλλη στην αγορά φθηνότερων μαρκών των υπερφορολογημένων τροφίμων..

Όσον αφορά το β. (επίδραση στην ανταγωνιστικότητα), η έκθεση μάς λέει ότι υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ότι μπορεί να επηρεάζονται αρνητικά η κερδοφορία, η απασχόληση και οι επενδύσεις των εταιρειών τροφίμων που πλήττονται. Όλα αυτά, χωρίς να υπάρχουν οριστικά συμπεράσματα, λόγω του περιορισμένου αριθμού των διαθέσιμων περιπτώσεων (λίγες χώρες εφαρμόζουν έναν τέτοιου είδους νόμο), αλλά και του μειωμένου χρόνου εφαρμογής του. Πάντως, η ανταγωνιστικότητα των μεμονωμένων επιχειρήσεων, ιδιαίτερα των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (μΜΕ), μέσα σε μια χώρα της ΕΕ μπορεί να επηρεαστεί πιο άμεσα από αυτούς τους φόρους.

Όσον αφορά το γ. (επίδραση στις διασυνοριακές συναλλαγές.), υπάρχει ένα εύλογο επιχείρημα που εναντιώνεται στην υπερφορολόγηση συγκεκριμένων τροφίμων, το οποίο λέει ότι η αύξηση της τιμής των αγαθών σε σχέση με τις τιμές των αντίστοιχων προϊόντων στις γειτονικές χώρες, όπου δεν υπάρχει τέτοιος φόρος, έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση των διασυνοριακών αγορών. Πάντως, η μελέτη διαπίστωσε ότι οι αυξήσεις στις διασυνοριακές αγορές ήταν περιορισμένες και ότι άλλοι παράγοντες (λοιποί φόροι επί των τροφίμων και ποτών) επιδρούν πιο σημαντικά στις διασυνοριακά ψώνια..

Και τώρα ..‘nutripolitics’

Οι φόροι επί των τροφίμων και οι συνέπειες που απορρέουν από την εισαγωγή τους, είναι ένα εξαιρετικά πολύπλοκο και debated θέμα. H μικρή χώρα μας της ελεύθερης αγοράς, των μικρών τοπικών επιχειρήσεων, των πολλών εισαγόμενων τροφίμων, αλλά και των πολλών παραδοσιακών τροφίμων, που γειτνιάζει με χώρες που καραδοκούν με ανταγωνιστικά προϊόντα (λευκό τυρί, γιαούρτια, κρεατοσκευάσματα) δεν μπορεί να κερδίσει πολλά από τέτοιες φορολογήσεις. Μπορεί στην αρχή ενός τέτοιου μέτρου να υπάρχουν κάποια επιπρόσθετα έσοδα, γρήγορα όμως οι καταναλωτές θα στραφούν στις φθηνότερες επιλογές που τους δίνει η ελεύθερη αγορά και πιθανώς οι «καραδοκούντες γείτονες».

Το σημαντικότερο όμως όλων που είναι η καλύτερη υγεία των καταναλωτών, για το οποίο δε μιλήσαμε πολύ θα πρέπει πρώτα να απαντήσουμε σε ερωτήματα τύπου:

Ποιες είναι οι προθέσεις ενός τέτοιου φορολογικού μέτρου η είσπραξη χρημάτων ή η προάσπιση της Δημόσιας Υγείας ή και τα δύο; Ένας τέτοιος φόρος μπορεί να πετύχει τους στόχους του; Αποτελεί καλή πολιτική για τη Δημόσια Υγεία; Υπάρχουν τρόφιμα «κατάλληλα για φορολόγηση»; Τι θα πρέπει οι κυβερνήσεις να κάνουν για τη μείωση των διατροφικών παραγόντων κινδύνου για την παχυσαρκία;

Για την απάντηση των παραπάνω ερωτημάτων θα πρέπει να έχουμε στη σκέψη μας τα παρακάτω:

Αν οι προθέσεις είναι η μείωση της παχυσαρκίας, τότε πέρα από την είσπραξη των χρημάτων από τέτοιου είδους φόρους πρέπει να υπολογίσεις και που θα κατευθύνονται αυτοί οι πόροι. Ένα παράδειγμα είναι να επενδύσεις σε «καλά για την υγεία τρόφιμα» ως αντίβαρο, με τους εν λόγω πόρους. Λες λοιπόν «βάζω φόρο στο λίπος και τα χρήματα που θα εισπράξω και θα τα πάω εκεί..». Το να λες θέλω πάλι σε πλήρη λειτουργία τη βιομηχανία της ζάχαρης και ταυτόχρονα να εισπράττεις μεγαλύτερους φόρους από προϊόντα της, τότε ήδη σαμποτάρεις το στόχο υγείας και λειτουργείς ως αμοραλιστής. Ας παράγεις ζάχαρη, βαθμιαία όμως αυτή την παραγωγή να την μειώνεις μέσω δεσμευτικού χρονοδιαγράμματος και με τη βοήθεια επιστημόνων να επενδύσεις βαθμιαία και αυξητικά σε υποκατάστατά της (πχ στέβια).

Και για να μην αυτομαστιγωνόμαστε, εδώ πρέπει να πούμε ότι και οι Δανοί δε μας τα είπαν καλά εν τέλει, καθώς λίγο μετά (!) την κατάργηση του φόρου, δημοσιεύτηκε έρευνα που έδειχνε ότι η κατανάλωση κορεσμένου λίπους είχε μειωθεί στη Δανία (Febr 2015, Eur J Clin Nutr). Δηλαδή ο καλός και ηθικός στόχος υγείας που είναι η μείωση της κατανάλωσης κορεσμένων λιπαρών δεν ελήφθη πολύ σοβαρά υπόψιν.

Χωρίς να μακρηγορούμε πρέπει γρήγορα να μεταβούμε στα παρακάτω:

Να υπάρχουν εναρμονισμένοι ευρωπαϊκοί νόμοι σε τρόφιμα. Ναι ας επιλεγούν και να υπερφορολογηθούν τρόφιμα σε πανευρωπαϊκό επίπεδο κυρίως επεξεργασμένα, που είναι πλούσια σε λίπος, ζάχαρη, αλάτι. Όμως να λαμβάνουμε υπόψιν ότι οι έμμεσοι φόροι είναι συνήθως άδικοι για τους πολλούς, οπότε σίγουρα πρέπει να μεταβούμε και σε πολιτικές άμεσων φόρων (πχ απευθείας σε εταιρείες ή επαγγελματίες που παράγουν ανθυγιεινά τρόφιμα). Να μην ξεχνάμε το διαχωρισμό επεξεργασμένων και φυσικών τροφίμων και τη σχέση τους με το ενεργειακό κόστος και τις τοπικές κουλτούρες. Να υπάρχει πανευρωπαϊκή καμπάνια, αλλά και εγχώρια. Να επιδοτηθούν καινοτόμα φιλικά προϊόντα που θα υποκαθιστούν με επάξιο τρόπο τα ζημιογόνα για την υγεία των ανθρώπων αντίστοιχα προϊόντα. Να σκεφτόμαστε τη βιωσιμότητα τοπικών ποικιλιών και να μην ξεχνάμε ότι δεν είναι τυχαίο ότι η Ευρώπη είναι η περιοχή που γεννήθηκε το slow food, που σύνθημα του είναι το «καλή, καθαρή και δίκαια τροφή»..

Ε αυτό το τελευταίο σύνθημα ας είναι η γραμματική μας..

ΔΗΜΗΤΡΗΣ Π. ΜΠΕΡΤΖΕΛΕΤΟΣ
Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc
Γρηγορίου Ε’ 29, Τρίπολη
τηλ: 2710 232364
e-mail: bertzeletos@gmail.com
blog:nutripolitics.blogspot.gr